2025 là năm đột phá về thể chế trong ngành giáo dục với kỷ lục 99 văn bản quy phạm pháp luật được ban hành. Trong đó, Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp đều có hiệu lực từ 1/1/2026.

Sau đây là 6 chính sách nổi bật:

1. Lương giáo viên được xếp cao nhất

Luật Nhà giáo xác lập nguyên tắc: Lương nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.

Để hiện thực hóa, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất áp dụng hệ số đặc thù 1,25 với giáo viên mầm non và 1,15 với giáo viên phổ thông. Nếu được thông qua, lương giáo viên sẽ lên mức 6,1 đến 18,66 triệu đồng mỗi tháng, tăng từ 0,8 đến 3,7 triệu so với hiện nay. Khoản này chưa gồm các loại phụ cấp khác (lưu động, trách nhiệm, ưu đãi nghề, thâm niên...).

2.Tăng phụ cấp ưu đãi nghề

Nghị quyết 248 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội trong giáo dục nêu rõ phụ cấp ưu đãi nghề của giáo viên tối thiểu là 70%, người ở vùng khó khăn 100%, tăng so với mức 30-70% hiện nay. Nhân viên trường học lần đầu có phụ cấp này với mức hưởng 30%.

Theo đề xuất gần nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo, quá trình tăng phụ cấp ưu đãi gồm hai giai đoạn.

Từ năm 2026 đến 2030, giáo viên mầm non, phổ thông hưởng phụ cấp 45-85%, tùy khu vực công tác; nhân viên trường học là 20%. Từ 2031 trở đi, ngành giáo dục sẽ thực hiện mức phụ cấp ưu đãi như Quốc hội thông qua.

3.Ngành giáo dục được trao quyền tuyển giáo viên

Luật Nhà giáo còn trao quyền chủ động cho ngành giáo dục trong tuyển dụng, sử dụng nhà giáo, thay vì thuộc thẩm quyền của các cơ quan nội vụ như trước đây.

Cụ thể, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo ở các địa phương có quyền tuyển dụng, tiếp nhận giáo viên và cán bộ quản lý trong các trường mầm non, phổ thông công lập trên địa bàn.

Trong khi đó, khâu điều động, thuyên chuyển, biệt phái, bổ nhiệm, miễn nhiệm và thay đổi vị trí việc làm với giáo viên từ mầm non đến THCS thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã. Nhân sự ở bậc THPT và các trường liên quan từ hai xã trở lên do Sở quyết định.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng việc này sẽ giúp khắc phục tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ, thực hiện kịp thời, thống nhất nhiều chính sách với đội ngũ thầy cô.

4.Trở lại dùng một bộ sách giáo khoa

Sau 5 năm áp dụng "một chương trình, nhiều bộ sách", ngành giáo dục trở lại dùng một bộ sách giáo khoa từ năm học 2026-2027. Thay đổi này thực hiện theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị.

Trong ba bộ đang lưu hành, bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" được lựa chọn là bộ sách dùng chung cả nước, theo quyết định của Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn cách đây vài ngày.

Nhà chức trách đánh giá bộ sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đáp ứng đầy đủ và "nổi trội hơn cả" khi đang được dùng rộng rãi và ổn định ở 34 tỉnh, thành với quy mô học sinh lớn nhất.

Theo các chuyên gia, điều này không đồng nghĩa với quay lại tư duy dạy và học phụ thuộc vào sách. Trọng tâm của cải cách giáo dục vẫn nằm ở chương trình và đội ngũ giáo viên: làm rõ chuẩn đầu ra, cập nhật nội dung phù hợp với thực tiễn, đồng thời bồi dưỡng năng lực sư phạm.

5.Bỏ bằng tốt nghiệp THCS

Từ 1/1/2026, học sinh lớp 9 sau khi hoàn thành chương trình sẽ không còn được cấp bằng tốt nghiệp THCS. Thay vào đó, Hiệu trưởng sẽ xác nhận các em hoàn thành chương trình trong học bạ.

Thay đổi này nhằm giảm phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp và xu thế quốc tế (như Mỹ, Canada, Anh, Australia, Phần Lan...), theo Bộ Giáo dục và Đào tạo.

6.Lần đầu có trường trung học nghề

Luật Giáo dục nghề nghiệp sửa đổi, áp dụng từ 1/1/2026, đã bổ sung mô hình trung học nghề. Đây là mô hình phổ biến trên thế giới, được các đại biểu Quốc hội đánh giá là nội dung đột phá trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Theo cơ quan soạn thảo, Trung học nghề được xác định cùng bậc học với THPT, tích hợp giữa kiến thức cốt lõi của chương trình phổ thông và chuyên môn nghề.

Dù Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa làm rõ việc "tương đương", các chuyên gia cho rằng bằng trung học nghề và THPT sẽ có giá trị pháp lý như nhau. Do đó, mô hình này sẽ giảm áp lực cho kỳ thi vào lớp 10 công lập, vốn rất căng thẳng ở nhiều đô thị như Hà Nội và TP HCM.